De Prodesseprijs is een initiatief van Prodesse Conamur. Jaarlijks vindt de verkiezing plaats van de beste bijdrage aan de lokale geschiedenis van Arnhem door leerlingen uit het voortgezet onderwijs. Zij kunnen de prijs winnen met een werkstuk dat ze voor hun school maakten. Er zijn twee prijzen, die samen € 500 waard zijn. 

Prodesse Conamur hoopt door de prijsvraag de belangstelling voor de Arnhemse geschiedenis onder scholieren te vergroten. De keuze van de onderwerpen is vrij. Het kan gaan om politieke of economische gebeurtenissen of ontwikkelingen, om de verandering van het landschap of de stadsuitbreiding, om literaire hoogtepunten, een Arnhemse auteur, veranderingen in het stadsdialect, het Ernems, etc.

Prodesseprijs 2009

Maandag 22 juni zijn in de Schepenzaal van het Duivelshuis de Prodesseprijzen 2009 voor Arnhemse geschiedenis uitgereikt door wethouder Willem Hoeffnagel. 

In de categorie Onderbouw ging de prijs van € 100 naar Xue Yuen Ma, een Chinese leerling van 16 jaar oud aan de International School van de Lorentz Scholengemeenschap. Zij schreef een Engelstalig opstel over de vraag of de Poolse generaal Sosabowski tijdens de operatie Market Garden in september 1944 zijn geringe inbreng in de operatie rond de brug te wijten had aan zijn gebrekkige communicatie met zijn Engelse mede-officieren. Volgens Xue was dat inderdaad zo: zijn sociale vaardigheden waren gebrekkig volgens haar, maar zijn militaire inzichten hadden een betere behandeling verdiend dan ze destijds gekregen hebben van de Engelse commandanten.
Een eervolle vermelding was er voor Gerbrand Holland, uit de tweede klas van het Stedelijk Gymnasium, voor zijn werkstuk over het ontstaan van de Akzo.

In de categorie Bovenbouw is de prijs van  € 400 verdeeld over twee werkstukken, respectievelijk van Michelle Brouwer, vijfde klas Havo van het Rhedens uit Velp en Rob van Wijk, zesde klas Stedelijk Gymnasium. Michelle schreef een levendige krant over verleden, heden en toekomst van Vliegveld Deelen, geïllustreerd met veel fraai fotomateriaal. Rob deed onderzoek naar het lot van Arnhemse joden in de Philips-vestiging in kamp Vught tijdens de Tweede Wereldoorlog. Rob voerde zijn onderzoek onder andere uit op het NIOD, het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, in Amsterdam.

De ingezonden werkstukken zijn beoordeeld door een jury bestaande uit Bob Roelofs, griffier van de Provinciale Staten, Menno Potjer, bekend lokaal historicus en Klaas Schreuder, neerlandicus. Wethouder Hoeffnagel sprak zijn voldoening uit over de getoonde belangstelling voor het lokale verleden bij deze scholieren. De redactie van Arnhem de Genoeglijkste, het tijdschrift van Prodesse Conamur, heeft aangekondigd publicatie van een van de bekroonde werkstukken te overwegen.

Poortersprijs 2008
door Klaas Schreuder

De jaarlijkse bijeenkomsten in het stadhuis zo rond de 20ste juni waarop de Poortersprijzen worden uitgereikt,  zijn prettige en opgewekte evenementen. Er zijn zenuwachtige scholieren die werkstukken hebben ingezonden, er zijn drukke medescholieren, ouders en vrienden, er zijn belangstellende leden van de organiserende genootschappen het Poortersgilde en  Prodesse Conamur en er is een zekere spanning over de uitslag van de prijsvraag. Je kunt een drankje nemen en buiten schijnt de zon. Wel hangt altijd de vraag in de lucht waarom er niet méér werkstukken voor de prijsvraag zijn ingestuurd. Ook dit jaar moesten de aanwezigen op de feestelijke prijsuitreiking op 18 juni in de Burgerzaal van het Stadhuis zich vooral te goed doen aan de kwaliteit van de inzendingen. Maar die kwaliteit was dan ook uitstekend.

De voorbereiding op de uitreiking

Vóór de wethouder van cultuur, de heer  Willem Hoeffnagel, de prijzen aan de winnaars kon overhandigen, werd hij eerst zelf op de proef gesteld door Bob Roelofs, de voorzitter van de jury. Bob ondervroeg de wethouder voor de microfoon over zijn kennis van de geschiedenis en zijn favoriete geschiedenisonderwerpen. Hoeffnagel antwoordde vlot: hij komt uit Scheveningen, kent van huis uit de Haagse geschiedenis beter dan de Arnhemse, die hij op latere leeftijd als importarnhemmer wel een beetje bestudeerd heeft, ook voor zijn werk. Hij wist een paar detailvragen van Bob over het driemanschap van 1813, over Van Limburg Stirum en de aankomst van Willem 1 in Scheveningen in 1813 vlot te beantwoorden, kortom Bob vond dat hij geslaagd was voor deze korte repetitie. Bob gaf overigens de microfoon nog niet uit handen, ook niet aan Paul Aalbers die als voorzitter van Prodesse Conamur kort iets mocht vertellen over het Genootschap en tevergeefs probeerde daarbij de microfoon te grijpen.

K.P.C.de Bazel en Arnhem, door Hilal Dogan, klas 4 Stedelijk Gymnasium, docent de heer Van den Berg

Bob ondervroeg daarop kort de drie inzenders, om te beginnen Hilal Dogan, die een werkstuk heeft gemaakt over het werk van de architekt De Bazel in Arnhem. Dat werk bestaat uit drie woonhuizen, aan de Röellstraat, de Van Lawick van Pabststraat en de Weg langs het Hazegrietje, en het vroegere kantoor van de Heidemij aan de Apeldoornseweg. Het Heidemijkantoor heeft De Bazel veel bekendheid gebracht. Het is een gebouw met duidelijk herkenbare stijlkenmerken, die ook bij de woonhuizen terugkeren: een harmonische vlakverdeling, versieringen van de buitenmuren en zorgvuldig metselwerk. Hilal bleek heel gemotiveerd voor het maken van dit werkstuk. Zij heeft als leerling van de vierde klas op het Stedelijk Gymnasium het werkstuk speciaal gemaakt voor de prijsvraag  Zij bezocht en fotografeerde zelf de vier gebouwen en interviewde de bewoners. Bij de drie woonhuizen maakte zij ook een korte bewonersgeschiedenis.  Hilal heeft als bronnen gebruikt: vier boeken over architektuurgeschiedenis en De Bazel, twee rapporten en een aantal internetsites.

Slag om Arnhem in 1813 door Paul van Lunteren, klas 6 vwo Olympuscollege, docente mevrouw Van Kruysdijk

De Slag om Arnhem is een bekend begrip, maar niet als het gaat om het jaartal 1813. Paul van Lunteren heeft daar in zijn profielwerkstuk voor het eindexamen vwo verandering in gebracht: hij heeft onderzocht waarom de Fransen die op bevel van Napoleon Arnhem bezet hielden, in 1813 de stad zo lang en fel verdedigd hebben tegen het Pruisische bevrijdingsleger onder leiding van de generaals Von Bülow en Von Oppen. Bij de Rijnpoort is in november 1813 een fikse veldslag geleverd  met een paar duizend doden als gevolg.Die slag zou volgens Bob Roelofs eigenlijk alsnog een naam moeten krijgen in de lokale geschiedsschrijving, bijvoorbeeld: de Slag bij de Rijnpoort of De Franse Slag.
Paul heeft onder andere onderzocht: Hoe zag Arnhem er toen uit? Hoe waren de Pruisische en de Franse legers georganiseerd? Hoe verliep de geallieerde opmars? Hoe moet je omgaan met bronnen die elkaar tegenspreken als het gaat om het verloop van de veldslag bij de Rijnpoort? Pauls antwoord op zijn hoofdvraag is: het hardnekkige verzet van de Fransen was een wanhoopspoging van de Franse officieren om de snelle opmars van de Pruisen te stoppen. Het was zeker niet de uitwerking van een duidelijk plan om een soort IJssellinie op te zetten, zoals wel is gesuggereerd.
Pauls bronnen waren acht boeken over de Franse tijd en de herdenkingen plus een aantal internetsites. Hij heeft zelf geen archiefonderzoek gedaan, maar hij gaat wel goed in op de gepubliceerde bronnen. Het werkstuk is goed geschreven als een doorlopend en spannend verhaal.

De uitbreiding en de bouwstijlen van Arnhem in de negentiende en de twintigste eeuw, door Jeroen Rutjes, klas 6 vwo, Olympuscollege, docent de heer Zweers

In dit profielwerkstuk heeft Jeroen Rutjes voorbeelden bijeengebracht van elf bouwstijlen in Arnhem, variërend van het neo-klassicisme (met Musis Sacrum als meest prominente voorbeeld) via de Jugendstil en de Art Deco-stijl (Luxortheater) tot de Nieuwe Zakelijkheid van de Arnhemse schouwburg. In totaal 22 panden en groepen panden passeren de revue. Het is een knappe inventarisatie, met veel aandacht voor details en veel zelfgemaakte foto’s.  Die mooie foto’s doen het ook goed in de Powerpointpresentatie die Jeroen van het werkstuk op school gegeven heeft. Deze PPP was na de uitreiking ook te zien in het Stadhuis. Wat verder opvalt, is de prachtige grafische vormgeving van het werkstuk.
Wat Jeroen volgens de jury heeft nagelaten is: er een verhaal van te maken en verband te leggen met de Arnhemse stadsuitbreiding, die wel in de titel is aangekondigd. Welk verband is er tussen bepaalde stijlen en de sociale woningbouw, bijvoorbeeld in Klarendal? Jeroen had geen tijd meer om er een geheel van te maken.

Jeroen heeft als bronnen zes boeken gebruikt en een aantal internetsites.

De prijsuitreiking

Na de interessante interviews met de inzenders en de korte karakterisering van de drie ingestuurde werkstukken, kon de wethouder overgaan tot de feitelijke prijsuitreiking. Hilal kreeg de prijs van € 100 voor de onderbouw.  De prijs van € 400 voor de bovenbouw was voor Paul van Lunteren, voor zijn inspirerend verhaal over de slag bij de Rijnpoort en de bevrijding van Arnhem van de Fransen. Prodesse-voorzitter Paul Aalbers kon zijn naamgenoot alvast toezeggen, dat  hij zijn werkstuk kan bewerken tot een artikel voor het tijdschrift Arnhem de Genoeglijkste. De wethouder kon Jeroen Rutjes een aantal boeken  cadeau doen als een tweede prijs voor de bovenbouw, waaronder de Canon van Arnhem door Jan de Vries en Bob Roelofs.

Conclusie

De Poortersprijs heeft als belangrijkste doel: het bestuderen van de lokale geschiedenis onder middelbare scholieren bevorderen.

Heeft de prijsvraag in 2008 aan zijn doel beantwoord?

Jazeker. Ik vond de ingediende werkstukken zo goed, dat de kwaliteit zonder meer opweegt tegen de inspanningen die het kost om de prijs te organiseren. Die organisatie is na zes keer routine geworden, die wel elk jaar opnieuw terdege bekeken moet worden op mogelijke verbetering, maar die betrekkelijk weinig inspanning kost. De tijdige aanschrijving van de scholen, direct aan het begin van het schooljaar, blijft het belangrijkste aandachtspunt.  Wij hebben nu al de toezegging van docenten aan het  Arentheemcollege, het Stedelijk Gymnasium, het Olympuscollege en het Lorentz College, dat zij in september 2008 de leerlingen in hun klassen op de prijsvraag zullen wijzen.

Verder hebben Radio Arnhem en  de Gelderlander aandacht aan de prijsvraag en de uitreiking gegeven. Dat komt ook de twee organiserende verenigingen ten goede..

En de gewenste kwantitatieve verbetering? Dat blijft onze hoop voor het volgende jaar. De Poortersprijs is tenslotte ook een pedagogische onderneming. En de belangrijkste eigenschap van elk pedagogisch fenomeen is: geen garantie, maar hoop voor de toekomst.

Poortersprijs in voorgaande jaren

2007

De prijs in de categorie bovenbouw ging naar Frank van Wijk uit Zevenaar, een zesdeklasser van het Stedelijk Gymnasium. Het bijzondere hiervan is dat hij op school een natuurwetenschappelijk profiel (vakkenpakket) heeft gekozen en toch een profielwerkstuk over een historisch onderwerp gemaakt heeft. De originele probleemstelling leidde hem, naast bestudering van wetenschappelijke literatuur over de geschiedenis der natuurwetenschappen, ook tot eigen intensief onderzoek in de archieven.

De prijs in de categorie onderbouw gingnaar een werkstuk over collaboratie en verzet, gemaakt door Michiel Schwirtz en Tim Everaars. De jury roemde de heldere opbouw: welke soorten collaboratie bestonden er en wat voor soorten verzet? Ook werd er aandacht geschonken aan het verzet in Arnhem in 1944, bijvoorbeeld van de groep-De Kruif. Een sterk punt was verder de actualisering van het thema: hoe kan men lessen uit de geschiedenis toepassen op de wereld van nu. Goed gekozen muziek, die het inleven en beleven stimuleerde en een goede bronvermelding gaven dit werkstuk extra cachet.

2006

De eerste prijs in de categorie profielwerkstukken zijn geworden Marinka Graham en  Martine Meijerink van het Lorentz College, havo 5, voor hun werkstuk De Slag om Arnhem. Voor dit werkstuk hebben beide leerlingen veel boeken gelezen, twee veteranen geinterviewd en oude foto's bekeken. Ook hadden zij per e-mail contact met een Britse soldaat die in Irak gevochten heeft, zodat zij een indruk kregen hoe het soldatenleven tegenwoordig is. De inhoud biedt niet veel nieuws maar is wel gedegen: literatuur, bronnen en actualisering. Wat dit werkstuk echt bijzonder maakt, is de presentatie. Beide leerlingen geven mbv een PowerPoint presentatie een rondleiding langs de Freedom Trail. Omdat ze dit in uniform deden en zich verplaatsten met een oude legerjeep wisten ze de aandacht te trekken van de media.

De tweede prijs ging naar Patricia Budel, Eva Holzken en Marloes Kemperman van het Olympus College, havo 5, voor hun werkstuk over De stadsuitleg van Arnhem.

In de categorie onderbouw werd de eerste prijs gewonnen door Linda Kokke, Laura Wools en Tessa van Heumen, van het Stedelijk Gymnasium, klas 3, met een werkstuk over het Thorbecke Lyceum, en de tweede prijs door Dorien Craner en Rozemarijn van Spaendonck, eveneens van het Stedelijk Gymnasium, klas 3, over de vrijzinnige hervormde kerk.

2005

De eerste prijs werd in 2005 verdeeld tussen M. Mollema en B. Siebenheller van het Olympus Colleg voor hun werkstuk over Huissen in de Kleefse periode, 1242-1609. en M. Nelissen en M. Wieldraaier van het Arentheem College, die een scriptie hebben gesschreven over de geschiedenis van het Luxortheater in Arnhem. Aanmoedigingsprijzen waren er voor Ramazan Atalikyayi en Youp Kruijsdijk van het Arentheem College, en de klassen 4c en 4d van het Stedelijk Gymnasium.

2004

De prijzen zijn dit jaar verdeeld onder vier groepen leerlingen van het Stedelijk Gymnasium, die alle de geschiedenis van een bijzonder huis in het Spijkerkwartier hebben onderzocht.

2003

De eerste prijs werd dit jaar gewonnen door Myriam de Koning en Hanneke Voorthuizen van het Arentheem College, voor hun Powerpoint-presentatie over de Geschiedenis van Arnhem en zijn monumenten.

2002

De eerste prijs van 2002 is gewonnen door Emilie den Tonkelaar van het Stedelijk Gymnasium, voor een scriptie over de geschiedenis van Kasteel Rosendaal. Alexander Hulsman, Esther Dietker, Nirvana Kornmann en Hedwig Wösten kregen een aanmoedigingsprijs.

Burgemeester Krikke reikt de Poortersprijs 2005 uit aan de winnaars. Foto: Hans Wildenberg